Views
จาก คลังปัญญาไทย, สารานุกรมฟรี
ดาวพุธ
ดาวพุธ เป็นดาวเคราะห์ที่อยู่ใกล้ดวงอาทิตย์มากที่สุด และเป็นดาวเคราะห์ที่เล็กที่สุดเป็นอันดับสองของระบบสุริยะ. ดาวพุธมักปรากฏใกล้ดวงอาทิตย์ หรืออยู่ภายใต้แสงจ้าของดวงอาทิตย์ จึงสังเกตได้ไม่ง่ายนักด้วยกล้องโทรทรรศน์. ขณะทำมุมห่างมากที่สุดจะห่างจากดวงอาทิตย์ไม่เกิน 28.3° ดาวพุธไม่มีดาวบริวาร ยานอวกาศเพียงลำเดียวที่เคยสำรวจดาวพุธในระยะใกล้ คือ ยานมาริเนอร์ 10 เมื่อปี พ.ศ. 2517-2518 (ค.ศ. 1974-1975) และสามารถทำแผนที่พื้นผิวดาวพุธได้เพียง 40-45% เท่านั้น
ชื่อละตินของดาวพุธ (Mercury) มาจากคำเต็มว่า Mercurius เทพนำสารของพระเจ้า สัญลักษณ์แทนดาวพุธ คือ ☿ เป็นรูปคทาของเทพเจ้าเมอคิวรี ก่อนศตวรรษที่ 5 ดาวพุธมีสองชื่อ คือ เฮอร์เมส เมื่อปรากฏในเวลาหัวค่ำ และอะพอลโล เมื่อปรากฏในเวลาเช้ามืด เชื่อว่าพีทาโกรัสเป็นคนแรกที่ระบุว่าทั้งสองเป็นดาวเคราะห์ดวงเดียวกัน
ลักษณะทางกายภาพ
บรรยากาศ : ดาวพุธมีบรรยากาศที่เบาบางมาก อันที่จริงโมเลกุลแก๊สในบรรยากาศชนกับพื้นผิวดาวพุธ บ่อยกว่าชนกันเองเสียอีก ในบรรยากาศมีองค์ประกอบส่วนใหญ่เป็นออกซิเจน โพแทสเซียม และโซเดียม
ดาวพุธสูญเสียอะตอมที่ประกอบเป็นบรรยากาศออกสู่อวกาศ อยู่ตลอดเวลา "ช่วงชีวิต" ของอะตอมโพแทสเซียมหรือโซเดียมยาวนานเฉลี่ยเพียงประมาณ 3 ชั่วโมง อย่างไรก็ตามมีกลไกหลายอย่างที่คอยเติมแก๊สในบรรยากาศ ได้แก่ ลมสุริยะที่จับไว้โดยสนามแม่เหล็ก ไอน้ำที่เกิดจากการชนของฝุ่นสะเก็ดดาว การระเหยของน้ำแข็งที่ขั้วจากการได้รับความร้อนโดยตรง และ/หรือการพ่นแก๊ส
อุณหภูมิและแสงอาทิตย์ : อุณหภูมิพื้นผิวเฉลี่ยของดาวพุธมีค่า 452 เคลวิน แต่แปรผันได้ระหว่าง 90-700 เคลวิน เทียบกับโลกที่มีค่าแปรผันเพียง 11 เคลวิน (คำนึงเฉพาะการแผ่รังสีดวงอาทิตย์ ไม่รวมการเปลี่ยนแปลงจากภูมิอากาศหรือฤดูกาล) แสงอาทิตย์บนพื้นผิวดาวพุธมีความเข้มมากกว่าที่โลกราว 6.5 เท่า ความรับอาบรังสี (irradiance) โดยรวมมีค่า 9.13 kW/m²
ที่น่าประหลาดใจ คือ การสังเกตการณ์ด้วยเรดาร์ในปี พ.ศ. 2535 (ค.ศ. 1992) แสดงว่ามีน้ำแข็งที่ขั้วเหนือของดาวพุธ เชื่อว่าน้ำแข็งอยู่ที่ก้นหลุมอุกกาบาตที่แสงอาทิตย์ส่องลงไปไม่ถึง โดยมีต้นกำเนิดจากการพุ่งชนของดาวหาง และ/หรือแก๊สที่พุ่งออกมาจากภายในดาว
ภูมิประเทศ : ดาวพุธมีแก่นที่ประกอบด้วยเหล็กในสัดส่วนที่สูง (แม้เมื่อเปรียบเทียบกับโลก) เป็นโลหะประมาณ 70% ที่เหลืออีก 30% เป็นซิลิเกต ความหนาแน่นเฉลี่ยมีค่า 5,430 กิโลกรัม/ลูกบาศก์เมตร ซึ่งน้อยกว่าความหนาแน่นของโลกอยู่เล็กน้อย สาเหตุที่ดาวพุธมีเหล็กอยู่มากแต่มีความหนาแน่นต่ำกว่าโลก เป็นเพราะในโลกมีการอัดตัวแน่นกว่าดาวพุธ ดาวพุธมีมวลเพียง 5.5% ของมวลโลก แก่นที่เป็นเหล็กมีปริมาตรราว 42% ของดวง (แก่นโลกมีสัดส่วนเพียง 17%) ล้อมรอบด้วยเนื้อดาวหรือแมนเทิลหนา 600 กิโลเมตร