ธรรมชาติ

 

จาก คลังปัญญาไทย, สารานุกรมฟรี

    ธรรมชาติ ตามพจนานุกรรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 ได้ให้ความหมายไว้ดังนี้ ถ้าเป็นคำนาม ก็คือ สิ่งที่เกิดมี และเป็นอยู่ตามธรรมดาของสิ่งนั้นๆ แต่ถ้าเป็นวิเศษณ์ หมายถึง ที่เป็นไปเองโดยไม่ได้ปรุงแต่ง
    ซึ่งพิจารณาแล้ว มีสิ่งที่ต้องสังเกตอยู่ 3 ประการ คือ
    1.  การเกิด หมายถึง การเกิดของสรรพสิ่งที่กำลังเฝ้าดู เห็น หรือปรากฏ อยู่ในขณะนั้น ไม่ว่าจะเป็น คน สัตว์ พืช สิ่งของต่างๆ ทั้งดิน น้ำลม ไฟ ท้องฟ้า มหาสมุทร และพื่นหล้า
    2.  ความเป็นไป ย่อมเป็นไปตามปกติของสิ่งนั้นๆ เอง ไม่ใครสร้าง อะไรมาปรุง หรือสิ่งใดมาแต่ง ให้ผิดไปจากปกติ เช่น ลม เมื่อกระทบความร้อน ก็ย่อมเคลื่อนไหว และการเคลิ่อนไหวของลม ก็มีการให้ชื่อว่า อากาศ
    3.  ความเป็นธรรมดาหรือปกติ  การกระทบกับความร้อนก็กระทบกันเอง ไม่มีใครจับไปกระทบกัน ความร้อนเกิดที่ไหนก็ต้องกระทบกับลมเสมอ ถึงแม้ว่าความร้อนนั้นจะเกิดจากไฟที่มนุษย์ก่อขึ้นก็ตาม แต่ความร้อนจากไฟมนุษย์คนนั้นไม่ได้สร้างขึ้น มันเกิดขึ้นพร้อมกับไฟตามธรรมดา เช่นนั้นเอง และอยู่นอกเหนือการปฏิบัติการของมนุษย์ และสิ่งใดที่จัดทำหรือสร้างขึ้น ย่อมไม่ใช่ ความปกติ ปรากฎการณ์แม้จะเหมือนกัน ก็ไม่ถือว่าเป็นธรรมดา หรือปกติตามความหมายนี้

    ในทางพระพุทธศาสนา คำว่า ธรรมชาติ หรือธรรม เป็นสิ่งสำคัญยิ่งต่อการปฏิบัติตนให้เป็นไปตามคำสอนขององค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า คือ การเฝ้าดูความเป็นไปตามธรรมชาติหรือธรรมดาของกายและจิต ซึ่งเป็นมรรคที่จะนำไปสู่ ความเบื่อหน่าย คลายกำหนัด สงบ รำงับ ซึ่งตัณหา อุปาทาน จนสิ้นทุกข์ อันเป็นผล ซึ่งมี 4 ระดับ และ ระดับสูงสุด คือ นิพพาน อีกหนึ่ง รวมเป็น 5