พระไตรปิฎกสากล

 

จาก คลังปัญญาไทย, สารานุกรมฟรี

พระไตรปิฎกสากล อักษรโรมัน

โครงการเผยแผ่พระไตรปิฎกสากลอักษรโรมัน ในสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์

        ใน ปี พ.ศ. 2542 กองทุนสนทนาธัมม์นำสุข ท่านผู้หญิง ม.ล.มณีรัตน์ บุนนาค ในพระสังฆราชูปถัมภ์สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ได้รับการบอกบุญจากต่างประเทศให้อุปถัมภ์การพิมพ์พระไตรปิฎก (Tipiṭaka) ซึ่งเป็นต้นฉบับภาษาปาฬิ (Pāḷi language) จากการสังคายนาสากลนานาชาติ พ.ศ. 2500 (The Great International Council B.E.2500/1957) โดยจัดพิมพ์ด้วยอักษรโรมัน (Roman script) ซึ่งเป็นอักษรสากล และยังมิได้มีการจัดพิมพ์จากฉบับสากลชุดนี้ หรือ จัดพิมพ์เป็นอักษรโรมันมาก่อน ณ ที่ใดในโลก

        ในการนี้ สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ทรงรับเป็นองค์อุปถัมภ์และมีพระบัญชาแต่งตั้งคณะกรรมการในโครงการพระไตรปิฎกสากล โดยมีกองทุนสนทนาธัมม์นำสุขฯ ในพระสังฆราชูปถัมภ์ฯ เป็นผู้ดำเนินงาน ซึ่งสมเด็จพระสังฆราช ได้มีพระบัญชาให้จัดพิมพ์เพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถด้วย (ดูพระสัมโมทนียกถา พ.ศ. 2542)

        โครงการพระไตรปิฎกสากลใช้เวลา 6 ปี จึงจัดพิมพ์เป็นชุด 40 เล่ม (Volume Abbreviations of Pāḷi Tipiṭaka) สำเร็จในปี พ.ศ. 2548 โดยสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ทรงพระเมตตารับเป็นประธานกิติมศักดิ์การพระราชทานและประดิษฐานพระไตรปิฎกสากลแก่สถาบันสำคัญในนานาประเทศทั่วโลก ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2548 จนถึงปัจจุบัน (ดูหนังสือเลขานุการในพระองค์สมเด็จกรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ พ.ศ. 2549)

        นอกจากการพระราชทานพระไตรปิฎกสากลเป็นชุดพิเศษแก่สถาบันต่างสำคัญในระดับนานาชาติแล้ว โครงการพระไตรปิฎกสากลยังได้เผยแผ่ข้อมูลดิจิทัลในเครือข่ายอินเตอร์เน็ทเพื่อเป็นธัมมทาน ซึ่งสามารถศึกษาและอ้างอิงได้ตามต้นฉบับสากลที่ www.tipitaktaquotation.net

นวัตกรรมพระไตรปิฎกสากล อักษรโรมัน โครงการพระไตรปิฎกสากลอักษรโรมัน พ.ศ. 2542-2552 มีนวัตกรรมในด้านต่างๆ ที่สำคัญสรุปได้ 8 ประการ ดังต่อไปนี้

1. นวัตกรรมการพิมพ์พระไตรปิฎกปาฬิ ฉบับสากล ชุดสมบูรณ์เป็นครั้งแรก

(Innovation in Publishing the Complete Pāḷi Tipiṭaka)

        การพิมพ์พระไตรปิฎกปาฬิในอดีตเป็นการบันทึกผลการสังคายนาของแต่ละประเทศ แต่พระไตรปิฎกสากลอักษรโรมันชุด 40 เล่ม เป็นการพิมพ์ชุดสมบูรณ์ครั้งแรกของโลก จากฉบับมหาสังคายนาสากลนานาชาติ พ.ศ. 2500 นับเป็นนวัตกรรมการพิมพ์เอกสารประวัติศาสตร์ของโลก 3 ประการ โดยกองทุนสนทนาธัมม์นำสุขฯ ในพระสังฆราชูปถัมภ์ฯ คือ

        ประการแรก เป็นพระไตรปิฎกปาฬิจากการสังคายนาสากลนานาชาติ เพราะเป็นผลของการสังคายนาภาษาปาฬิ หรือภาษาพระธัมม์ ซึ่งเป็นภาษาสากลครั้งสำคัญครั้งเดียวในโลกของคณะสงฆ์ พระพุทธศาสนาเถรวาท พ.ศ. 2500

ดู พระสัมโมทนียกถา พ.ศ. 2542 และ 2545 สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก องค์พระสังฆราชูปถัมภ์พระไตรปิฎกสากล

        ประการที่สอง เป็นพระไตรปิฎกปาฬิที่นักวิชาการในโครงการฯ ได้ตรวจทานพบระหว่าง พ.ศ. 2544-2545 ว่าต้นฉบับปาฬิอักษรพม่า ที่เรียกกันว่า “ฉัฏฐสังคีติ” ซึ่งได้พิมพ์ขึ้นตั้งแต่ พ.ศ. 2501 จนถึงปัจจุบันชุดละ 40 เล่มนั้นยังไม่สมบูรณ์ เพราะในเล่มที่ 39 และ 40 ได้ถูกตัดข้อความจำนวนมากออกไป และยังไม่มีผู้ใดได้ทำการศึกษามาก่อน

ดู “บทนำพระไตรปิฎกสากล พ.ศ. 2545” โดย พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต) ที่ปรึกษากิตติมศักดิ์โครงการพระไตรปิฎกสากลอักษรโรมัน ในพระสังฆราชูปถัมภ์ฯ

        ประการที่สาม เป็นพระไตรปิฎกปาฬิที่กองทุนฯ ได้ตรวจทาน เติมข้อความที่ถูกตัดให้ครบถ้วน และ แก้ไขการพิมพ์ให้ถูกต้องตามเจตนารมณ์ของการสังคายนาในพระพุทธศาสนาเถรวาท นอกจากนั้นยังได้แบ่งเล่มการพิมพ์ให้ถูกต้องสมบูรณ์ โดยจัดพิมพ์เป็นชุดๆ ละ 40 เล่ม เพื่อให้มีเลขข้อครงตามต้นฉบับการสังคายนานานาชาติ ที่ได้พิมพ์ไว้ 40 เล่ม

ดู “ปาฐกถาพระไตรปิฎก พ.ศ. 2545” ณ หอพระไตรปิฎกนานาชาติ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พากย์อังกฤษ โดย ศาสตราจารย์วิสุทธ์ บุษยกุล, และประธานโครงการพระไตรปิฎกอักษรโรมัน พากย์ไทยโดย แม่ชีวิมุตติยา ประธานคณะกรรมการตรวจทาน กองทุนสนทนาธัมม์นำสุขฯ ในพระสังฆราชูปถัมภ์ฯ

2. นวัตกรรมการเผยแผ่พระไตรปิฎก ในฐานะคลังอารยธรรมทางปัญญาในระดับนานาชาติ

(Innovation in Internationalisation of Tipiṭaka as Humanity Heritage)

        การเผยแผ่พระไตรปิฎกปาฬิในอดีตมักอยู่ในวงจำกัด เพราะบันทึกด้วยอักษรต่างๆ ของแต่ละชาติ จึงไม่แพร่หลายและมิได้เป็นสากล และแม้มีการปริวรรตจากอักษรชาติต่างๆ เป็นอักษรโรมัน (อักษรที่ใช้เขียนภาษาอังกฤษ ในยุโรป และอเมริกา) ฉบับอักษรโรมันดังกล่าวก็มิได้ปริวรรตจากต้นฉบับการสังคายนาสากลนานาชาติของโลก ซึ่งจัดพิมพ์สำเร็จในปี พ.ศ. 2500

        พระไตรปิฎกปาฬิฉบับนี้ ได้ปริวรรตอักษรพม่าเป็นอักษรโรมันจากต้นฉบับมหาสังคายนาสากลนานาชาติ พ.ศ. 2500 และ ได้จัดพิมพ์ครบสมบูรณ์ในประเทศไทย พ.ศ. 2548 จึงเป็นนวัตกรรมการพิมพ์พระไตรปิฎกปาฬิด้วยอักษรโรมัน ซึ่งเป็นอักษรสากลที่นานาชาติ สามารถอ่านออกเสียงได้อย่างกว้างขวางทั่วโลก เป็นการเผยแผ่คลังอารยธรรมทางปัญญาในระดับนานาชาติเป็นครั้งแรก ในช่วงเวลากว่า 2,500 ปี หลังจากการสังคายนาพระไตรปิฎกครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 1

        พระไตรปิฎกอักษรโรมันชุดนี้ได้จัดพิมพ์เป็นชุดๆ ละ 40 เล่ม เพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ โดยสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ทรงพระกรุณารับเป็นประธานกิตติมศักดิ์การพระราชทานและประดิษฐานพระไตรปิฎกสากลในนานาประเทศ

        การเผยแผ่พระไตรปิฎกด้วยการพิมพ์เป็นอักษรโรมันและในฐานะเป็นคลังอารยธรรมทางปัญญา จึงเป็นการเปิดมิติใหม่การเผยแผ่ให้แพร่หลายในระดับนานาชาติ สามารถมอบพระราชทานแก่สถาบันต่างๆ ที่เป็นสากลได้ เช่น สถาบันประธานาธิบดี ณ สาธารณรัฐสังคมนิยมประชาธิปไตยแห่งศรีลังกา และสถาบันตุลาการ ณ ศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ กรุงเฮก ประเทศเนเธอร์แลนด์ เป็นต้น

ดู พระสัมโมทนียกถา สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ประธานกิตติมศักด์การพระราชทานและประดิษฐานพระไตรปิฎกสากลในนานาประเทศทั่ว โลก พ.ศ. 2548

ดู คำกล่าวตอบรับพระไตรปิฎกสากลและหนังสือพระไตรปิฎกศึกษาอ้างอิงของ ฯพณฯ ตุลาการรอสลิน ฮิกกิ้นส์ ประธานศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ พระราชวังแห่งสันติภาพ กรุงเฮก ประเทศเนเธอร์แลนด์ พ.ศ. 2550

3. นวัตกรรมการบูรณาการเทคโนโลยีธัมมะเพื่อการศึกษาพระไตรปิฎก

(Innovation in Integration of Dhamma Technology for Tipiṭaka Studies)

        การบันทึกข้อมูลและการพิมพ์พระไตรปิฎกส่วนใหญ่ในอดีตจำกัดอยู่ในแต่ละประเทศ และมิได้บันทึกในระบบคอมพิวเตอร์ ซึ่งเป็นสากลและเป็นระบบเปิดที่มีประสิทธิภาพในระดับนานาชาติ โครงการพระไตรปิฎกระหว่างปี พ.ศ. 2542-2548 ได้ทำการบันทึกข้อมูลด้วยโปรแกรมคอมพิวเตอร์อักษรโรมันซึ่งเป็นภาษาที่ใช้ในภาษาอิเล็กทรอนิกส์ของเทคโนโลยีสมัยใหม่ และยังเป็นโปรแกรมเปิดเผยรหัสต้นฉบับที่เป็นวิทยาทาน (Open Source) จึงสามารถพัฒนาร่วมมือกันได้ทั่วโลก นอกจากนี้ความเป็นสากลและปราศจากข้อจำกัดในเชิงพานิชย์ของโปรแกรมเปิดรหัส ต้นฉบับทำให้ฐานข้อมูลพระไตรปิฎกอิเล็กทรอนิกส์ฉบับนี้สามารถพัฒนาต่อไปได้อย่างรวดเร็ว โดยระหว่างปี พ.ศ. 2549-2550 ได้ใช้เทคโนโลยีเว็บ (Web Technology) พัฒนาเป็นฐานข้อมูลมาตราฐานเป็นครั้งแรกพร้อมทั้งภาพและเสียงแสดงการอ่านสังวัธยายปาฬิ เป็นต้น

        ใน พ.ศ. 2551 ได้มีการพัฒนาระบบเปิดรหัสต้นฉบับสำหรับการอ้างอิงพระไตรปิฎกอิเล็กทรอนิกส์ ให้เป็นระบบเปิดที่เป็นมาตรฐานโลก (Open Standard) และเผยแผ่ด้วยเทคโนโลยีเว็บ ( WebService ) ไปในระบบอินเทอร์เน็ต (www.tipitakaquotation.net) สามารถศึกษาได้อย่างแทบไม่มีข้อจำกัดด้านกาลเวลาและสถานที่

        ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2552 เป็นต้นไปจะได้ทำการพัฒนาซอฟแวร์เพื่อสังคม (Social Software Development) ด้วย ดังนั้นโครงการพระไตรปิฎกสากลอักษรโรมันฉบับนี้จึงเป็นนวัตกรรม “เทคโนโลยีธัมมะ” (Dhamma Technology) เพื่อการศึกษาพระไตรปิฎกในระดับนานาชาติ

ดู “ปาฐกถาพระไตรปิฎกสากล พ.ศ. 2545” การประชุมนานาชาติปาฬิ และ พระพุทธศาสตรศึกษา ณ นครแคนดี ประเทศศรีลังกา โดย พันตรี สุรธัช บุนนาค นายกกองทุนสนทนาธัมม์นำสุขฯ และประธานโครงการพระไตรปิฎกสากล

ดู “ปาฐกถาเทคโนโลยีพระไตรปิฎก พ.ศ. 2551” ณ มหาวิทยาลัยโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น โดย ศาสตราจารย์ ดร. โตชิอิชิ เอนโดะ ผู้เชี่ยวชาญปาฬิ และพุทธศาสตรศึกษา มหาวิทยาลัยเกลานิยะ ประเทศศรีลังกา

4. นวัตกรรมการสร้างมาตรฐานการประเมินความบริสุทธิ์ของพระไตรปิฎก

(Innovation in Comparative Evaluation Standard of the Tipiṭaka Edition)

        การพิมพ์พระไตรปิฎกปาฬิในอดีตมักผสมข้อมูลจากต้นฉบับต่างๆ ที่เป็นผลการสังคายนาของแต่ละชาติ ซึ่งขาดการวิเคราะห์ประเมินและคุณค่าสายสัมพันธ์ของสาแหรกต้นฉบับพระไตรปิฎกปาฬิ โครงการพระไตรปิฎกฉบับสากลอักษรโรมันนี้ได้วิเคราะห์และประเมินคุณค่าพระไตร ปิฎกปาฬิที่สำคัญทุกฉบับในโลก และได้ศึกษาสายสัมพันธ์ระหว่างพระไตรปิฎกที่สังคายนาต่างวาระและต่างฉบับระหว่างพระไตรปิฎกอักษรต่างๆ ด้วย เป็นการปฏิรูปการศึกษาและการพิมพ์พระไตรปิฎก ซึ่งสามารถพัฒนาสู่ความเป็นเอกภาพของพระไตรปิฎกปาฬิในพระพุทธศาสนา ซึ่งจะเป็นที่เข้าใจว่ามีเพียงฉบับเดียวเท่านั้นที่เป็นสากล

        นอกจากระบบการเทียบหน้าระหว่าง พระไตรปิฎกสากลอักษรโรมันกับพระไตรปิฎกอักษร ต่างๆ และการพิมพ์คำต่างของพระไตรปิฎกฉบับต่างเพื่อเปรียบเทียบแล้ว ในพ.ศ. 2551 โครงการยังได้จัดพิมพ์พระไตรปิฎกปาฬิอักษรสยาม “จุลจอมเกล้าบรมธัมมิกมหาราช ร.ศ. 112 (2436) ฉบับอนุรักษ์ดิจิทัล ชุด 40 เล่ม เพื่อเปรียบเทียบข้อมูลปาฬิ ระหว่างอักษรสยามและอักษรโรมัน สำหรับเป็นตัวอย่างในการศึกษาด้วย

        โครงการพระไตรปิฎกฉบับสากลอักษรโรมันฉบับนี้ จึงเป็นนวัตกรรมการสร้างมาตรฐานการประเมินความบริสุทธิ์ของการตรวจทานและจัดพิมพ์พระไตรปิฎกปาฬิอักษรนานาชาติ และภาคแปลภาษาต่างๆ ในอดีต และจะเป็นการสร้างมาตรฐานของพระไตรปิฎกภาคแปลภาษาต่างๆ ของโลกที่จะจัดพิมพ์ต่อไปในอนาคต

ดู บทนำ “พระไตรปิฎกจุลจอมเกล้าบรมธัมมิกมหาราช ร.ศ. 112 (พ.ศ. 2436) อักษรสยาม” ฉบับอนุรักษ์ดิจิทัล พ.ศ. 2551 โดย นาย สิริ เพ็ชรไชย ป.ธ.9 ประธานกองทุนสนทนาธัมม์นำสุขฯ ในพระสังฆราชูปถัมภ์ฯ

5. นวัตกรรมการสร้างระบบอ้างอิงสำหรับพระไตรปิฎกศึกษาในระดับนานาชาติ

(Innovation in Datamining and Publishing Tipiṭaka Studies Reference)

        เดิมพระไตรปิฎกปาฬิ คือ คลังข้อมูลปาฬิที่บันทึกพุทธพจน์ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า (primary Pāḷi texts) พระไตรปิฏกฉบับสากลอักษรโรมันได้เพิ่มบทบาทสำคัญของการพิมพ์ให้เป็น “พระไตรปิฎกอ้างอิงระดับนานาชาติ” (International Tipiṭaka Reference) โดยเพิ่มข้อมูลำหรับอ้างอิงจากข้อมูลนานาชาติ เช่น การเทียบหน้ากับพระไตรปิฎกฉบับอักษรของชาติต่างๆ ที่สำคัญของโลกที่มีอยู่ไม่น้อยกว่า 10 ฉบับ โดยจัดพิมพ์อยู่ที่ริมหน้ากระดาษของทุกหน้าในพระไตรปิฎกสากลอักษรโรมัน พ.ศ. 2548

        พ.ศ. 2550 ได้จัดพิมพ์เฉพาะข้อมูลอ้างอิงต่างๆ เป็นชุดต่างหากอีก 40 เล่ม ชื่อ หนังสือพระไตรปิฎกศึกษาอ้างอิง" (Tipiṭaka Studies Reference 2007) โดยได้รวบรวมข้อมูลสำคัญต่างๆ ที่มีอยู่ในเชิงอรรถพระไตรปิฎกปาฬิมานำเสนอให้ชัดเจน เช่น ข้อมูลคำต่างๆ (Variant Readings) รวม 7 เล่ม ได้แก่ ฉบับอักษรสยาม อักษรไทย อักษรสิงหล อักษรพม่าทั้งเก่าและล่าสุด รวมทั้งของฉบับอักษรโรมันที่พิมพ์ในประเทศอังกฤษด้วย เป็นต้น

        การนำเสนอข้อมูลใหม่ (Metadata) ได้พัฒนาสืบค้นจากฐานข้อมูลพระไตรปิฎกสากลด้วยวิธีอิเล็กทรอนิกส์ (Datamining) และจะเปิดบริการเป็นธัมมทานในระบบอินเตอร์เน็ตใน พ.ศ. 2552 ด้วย เช่น การสร้างระบบอ้างอิงให้เชื่อมโยงกับการอ้างอิงเดิม เช่น ระบบสารบัญ (Index to Table of Contents) หัวข้อหมวดธัมม์พร้อมลำดับเลขพระไตรปิฎกศึกษาอ้างอิง (Tipiṭaka Studies Reference Number) และการสร้างระบบดัชนีการอ้างอิงใหม่ ให้ละเอียดยิ่งขึ้นจากภูมิปัญญาในอดีต (Tipiṭaka Cross-Reference) เป็นต้น โครงการพระไตรปิฎกสากลอักษรโรมันฉบับนี้ จึงเป็นนวัตกรรมการสร้างระบบอ้างอิงสำหรับพระไตรปิฎกศึกษาในระดับนานาชาติ

ดู คำบรรยายเรื่อง “พุทธศาสตรศึกษาสู่พระไตรปิฎกศึกษา ณ ประเทศสวีเดน พ.ศ. 2550” โดย ศาสตราจารย์ โอเล่ ควานสตรอม มหาวิทยาลัยลุนด์ ประเทศสวีเดน

ดู บทความ เรื่อง “พระไตรปิฎกศึกษา พ.ศ. 2552” โดย ศาสตราจารย์โสมรัตน์ มหาวิทยาลัยเปราเดนิยะ ประเทศศรีลังกา

6. นวัตกรรมการพิมพ์สัททอักษรสากลสำหรับเสียงปาฬิในพระไตรปิฎกปาฬิ

(Innovation in Publishing the International Phonetic Alphabet for Pāḷi Tipiṭaka)

        การพิมพ์พระไตรปิฎกปาฬิด้วยอักษรของชาติต่างๆ ในอดีตเป็นการพิมพ์สำหรับผู้เชี่ยวชาญด้านไวยากรณ์ภาษาปาฬิ ซึ่งเป็นการยากที่บุคคลทั่วไปจะอ่านปาฬิให้ถูกต้องตามหลักการออกเสียง ซึ่งมีลักษณะเฉพาะในกรณีของคำที่มีเสียงพิเศษ เช่น การเขียนเสียงควบกลheในภาษาปาฬิด้วยอักษรโรมันว่า tumhe (อ่านว่า tum-mhe มิใช่ tum-he) เป็นต้น

        ในการพิมพ์พระไตรปิฎกสากลครั้งแรก พ.ศ. 2548 ได้พิมพ์สัญญลักษณ์แสดงเสียงควบกล้ำ และเรียงพิมพ์โดยไม่ตัดคำเมื่อขึ้นบรรทัดใหม่ พร้อมทั้งพิมพ์บทประพันธ์ร้อยกรองตามรูปแบบประเภทของฉันท์ต่างๆ เพื่อสนับสนุนหลักการอ่านสังวัธยายด้วย

        ในพระไตรปิฎกปาฬิอักษรสยาม ฉบับจุลจอมเกล้าบรมธัมมิกมหาราช ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงโปรดให้ปริวรรตจากอักษรขอม เป็นอักษรสยาม พ.ศ. 2436 นั้น ได้แสดงเครื่องหมายกำกับการออกเสียงอย่างชัดเจนว่า ตุเม๎ห (อ่านว่า ตุม-เมห หรือ tum-mhe) ดังนั้นใน พ.ศ. 2551 จึงได้เพิ่มการพิมพ์ “สัททอักษรสากล” (International Phonetic Alphabet) เพื่อช่วยให้อ่านสังวัธยายเสียงปาฬิได้ถูกต้องยิ่งขึ้นด้วย โครงการพระไตรปิฎกสากลอักษรโรมันฉบับนี้ จึงเป็นนวัตกรรมการพิมพ์สัททอักษรสากล สำหรับอนุรักษ์เสียงปาฬิในพระไตรปิฎกปาฬิ

        ใน พ.ศ. 2551 เพื่อให้การศึกษาโครงการพระไตรปิฎกสากลสมบูรณ์ยิ่งขึ้น กองทุนสนทนาธัมม์นำสุขฯ จึงได้จัดพิมพ์พระไตรปิฎกฉบับจุลจอมเกล้าบรมธัมมิกมหาราช ร.ศ. 112 เป็นฉบับอนุรักษ์ดิจิทัล 2551 ชุด 40 เล่ม เพื่อเปรียบเทียบการพิมพ์ปาฬิระหว่างอักษรสยามและอักษรโรมัน และใน พ.ศ. 2552 จะจัดพิมพ์อีกชุดหนึ่งพร้อมคำนำภาษาอังกฤษด้วย

ดู บทความพิเศษ เรื่อง “ปาฬิกับสัททอักษรสากล : คู่มือระบบการออกเสียงพุทธพจน์ปาฬิในพระไตรปิฎกสากลอักษรโรมัน พ.ศ. 2551” โดย ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร. วิจินตน์ ภาณุพงศ์ ผู้เชี่ยวชาญด้านภาษาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

7. นวัตกรรมการเพิ่มประสิทธิภาพเชิงสถาบันของการผลิตและเผยแผ่พระไตรปิฎก

(Innovation in Institutional Efficiency for Tipiṭaka Production and Distribution)

        พระไตรปิฎกที่พิมพ์ในอดีตเน้นเพียงผลิตผลในรูปแบบหนังสืออย่างเดียว ทำให้ถูกจำกัดใน เทคโนโลยีของการพิมพ์ดั้งเดิม และไม่คล่องตัวในการบูรณาการกับเทคโนโลยีสื่อผสมอิเล็กทรอนิกส์สมัยใหม่ แต่พระไตรปิฎกฉบับสากลอักษรโรมันเป็นโครงการสร้างฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ สากลและระบบการถ่ายทอดข้อมูลในรูปแบบต่างๆ เพื่อบูรณาการกับสื่อผสมสำหรับเผยแผ่ในทุกๆ ด้าน รวมทั้งการสร้างเป็นฐานข้อมูลมาตรฐานสากล ซึ่งล้วนเป็นโครงการระดับคลังสมองและเป็นต้นแบบที่สามารถกระจายผลผลิตต่อไปได้โดยไม่มีข้อจำกัด ฐานข้อมูลดังกล่าวทำให้สามารถจัดพิมพ์พระไตรปิฎกสากลด้วยระบบการพิมพ์ ดิจิทัลเทคโนโลยีความเร็วสูง (Hight-speed Digital Printing) ซึ่งสามารถจัดพิมพ์ได้ในสถานที่ต่างๆ ตามปริมาณความต้องการ (On-demand Printing) และจัดพิมพ์ได้ทั่วโลก (Distributive Digital Printing) ปัจจุบันได้มีการพัฒนาฐานข้อมูลที่สามารถเลือกสรร และจัดพิมพ์ข้อมูลต่างๆ ในรูปแบบตามความต้องการของผู้สั่งพิมพ์ได้ด้วย (Personalised-printing Edition) ซึ่งจะเริ่มดำเนินการใน พ.ศ. 2552

        พัฒนาการต่างๆ ของการพิมพ์และเผยแผ่พระไตรปิฎกฉบับสากล ล้วนเป็นเทคโนโลยีที่ทันสมัย เพราะสามารถประมวลข้อมูลด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์ต่างๆ อย่างมีประสิทธิภาพ รวดเร็ว และปราศจากข้อผิดพลาด นับเป็นการเพิ่มคุณค่าของคลังข้อมูลอย่างมหาศาล เพราะช่วยลดต้นทุนการดำเนินงาน (Transaction Costs) ทั้งในด้านงบประมาณ เวลา ทรัพยากร และบุคลากร โครงการพระไตรปิฎกสากลอักษรโรมันฉบับนี้ จึงเป็นนวัตกรรมการเพิ่มประสิทธิภาพเชิงสถาบันของการผลิต และเผยแผ่พระไตรปิฎก

ดู “นิทรรศการเทคโนโลยีพระไตรปิฎก” ณ กระทรวงการต่างประเทศ กรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2550

ดู สูจิบัตรปาฐกถาพระไตรปิฎก ณ มหาวิทยาลัยโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น พ.ศ. 2551

8. นวัตกรรมการสร้างสรรค์การพิมพ์พระไตรปิฎกสำหรับเป็นธัมมทานแก่โลก

(Innovation in Artistic Creativity of Tipiṭaka Publication for the World)

        ในอดีตการพิมพ์พระไตรปิฎกปาฬิในรูปหนังสือของโลกตะวันตกมีลักษณะเป็นตำรา และจำกัดอยู่ในวงวิชาการ แต่การพิมพ์พระไตรปิฎกฉบับสากลอักษรโรมัน เป็นผลงานสร้างสรรค์การพิมพ์คัมภีร์ศักดิ์สิทธิ์ที่บันทึกพระสัพพัญญุตญาณของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อันเป็นคลังอารยธรรมทางปัญญาสูงสุดของมนุษยชาติ เพื่อเป็นธัมมทานแก่โลก จึงได้จัดสร้างให้โดดเด่นด้วยศิลปะและประณีตงดงาม พร้อมความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีสารสนเทศและการพิมพ์ที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน

        โครงการนี้ได้เลือกสรรรูปแบบและวิธีการจากคลังสมองไทยตามรอยบรรณศิลป์การ พิมพ์และการพระราชทานพระไตรปิฎกอักษรสยามในสมัยรัชกาลที่ 5 ที่สำคัญได้ดำเนินงานตามแนวทางมัชฌิมาปฏิปทา เช่น แนวความคิดแห่งความพอเพียง ตั้งแต่ธัมมนิเทศ ตลอดจนการออกแบบ คัดเลือกวัสดุ โดยเฉพาะการจัดพิมพ์ ซึ่งได้ใช้เทคโนโลยีการพิมพ์ดิจิทัล ซึ่งเป็นการจัดพิมพ์พระไตรปิฎกปาฬิด้วยเทคโนโลยีนี้เป็นครั้งแรก พระไตรปิฎกสากลจึงเป็นธัมมทานเพื่อปัญญาและสันติสุข และเป็นนวัตกรรมการสร้างสรรค์การพิมพ์พระไตรปิฎกที่แสดงคุณค่าความสำคัญ ในฐานะที่สถิตแห่งพระบรมศาสดาในปัจจุบันสมัย

        หลัง จากการพระราชทานเผยแผ่พระไตรปิฎกสากลในทวีปเอเซียและยุโรป พ.ศ. 2548-2551 แล้ว จะได้เริ่มทำการเผยแผ่ในทวีปอเมริกาเป็นปฐมฤกษ์ใน พ.ศ. 2552 นี้ด้วย

ดู รายละเอียดการจัดพิมพ์พระไตรปิฎกสากลอักษรโรมัน 2551 “Fact Sheet 2008”

ดู สุนทรพจน์ การรับพระราชทานพระไตรปิฎกสากล :

ศาสตรจารย์ อูลฟ กอแรนสัน ผู้อำนวยการ หอสมุดแคโรรีนา เรดิวีวา, มหาวิทยาลัยอุปซาลา ประเทศสวีเดน พ.ศ. 2548

ฯพณฯ มหินทราชปักษ์ ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐสังคมนิยมประชาธิปไตยแห่งศรีลังกา พ.ศ. 2549

พระสีวลีเถระ ผู้อำนวยการ สมาคมมหาโพธิแห่งอินเดีย พุทธคยา สาธารณรัฐอินเดีย พ.ศ. 2551

ศาสตราจารย์อิกาคุ ไมยดะ มหาวิทยาลัยอาอิจิ กาคูนิน นครนาโกย่า ประเทศญี่ปุ่น

อ้างอิง

โครงการสมทบทุนเผยแผ่พระไตรปิฎกสากลในสมเด็จกรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ โดย มูลนิธิร่วมจิตต์น้อมเกล้าฯ เพื่อเยาวชน ในพระบรมราชินูปถัมภ์