ภาวะตื่นตระหนก

 

จาก คลังปัญญาไทย, สารานุกรมฟรี

ภาวะตื่นตระหนก Panic Attack

คุณผู้อ่านคงเคยได้ยินกันมาบ้างแล้ว ว่าหากเกิดเหตุการณ์ไฟไหม้ โดยเฉพาะเมื่อเกิดใกล้กับบ้านเรือนที่อาศัยอยู่ บางคนถึงกับวิ่งแบกตู้เย็น หรือตู้เสื้อผ้าหนีไฟได้เลยก็มี ทั้งที่ในเวลาปกติหากแบกตู้เย็น หรือตู้เสื้อผ้าแล้วเดินเพียงลำพังคนเดียว ก็เป็นสิ่งที่แทบจะเป็นไปไม่ได้ ความสามารถพิเศษนี้ จะเกิดขึ้นเมื่อเรามีภาวะตื่นตระหนกขึ้นอย่างฉับพลัน

สาเหตุที่คนส่วนใหญ่จะได้ยินกันมาบ่อยๆ คือ เกิดจากการหลั่งสารเคมี ที่เรียกว่า สารอะดรีนาลีน แต่ในสัปดาห์นี้ หมอจะพูดถึงภาวะของคนที่เกิดอาการตื่นตระหนกนี้จนถึงขั้นเป็นโรค หรือเกิดปัญหาขึ้นกับการดำรงชีวิตประจำวัน

ส่วนใหญ่คนที่เกิดภาวะตื่นตระหนกจนเป็นโรค หรือเป็นปัญหานั้น จะเกิดจากอาการกลัวอย่างเฉียบพลัน โดยที่มีสิ่งกระตุ้นเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีเลยก็ได้

อาการที่ว่านี้ เกิดจากการตอบสนองของร่างกายที่ควบคุมไม่ได้ ซึ่งมักจะเกิดจากความกลัว หรือความวิตกกังวลอย่างมาก จนทำให้มีอาการทางกาย เช่น ตัวสั่น, มือสั่น, หายใจขัด, หัวใจเต้นเร็ว, เจ็บหน้าอก หรือแน่นหน้าอก, เหงื่อออก, อาเจียน, เวียนศรีษะ, ชาที่บริเวณปลายมือและปลายเท้า อาการที่ว่านี้ เกิดจากการที่ร่างกายหลั่งสารเคมี หรือสารอะดรีนาลีนในปริมาณมาก การหลั่งสารอะดรีนาลีนนี้ เป็นการเตรียมพร้อมของร่างกายอย่างหนึ่ง เรียกว่า การตอบสนองแบบสู้หรือหนี (Fight-Or-Fight Response)

ซึ่งเป็นกลไกธรรมชาติ ทำให้มีเลือดสูบฉีดไปเลี้ยงร่างกายเพิ่มมากขึ้น พร้อมๆ กับทำให้มีการเพิ่มออกซิเจนไปทั่วร่างกาย จนทำให้เรามีพละกำลังเพิ่มมากขึ้นตามไปด้วย จนสามารถวิ่งหนีเอาชีวิตรอดได้ หรือสามารถแบกของหนักวิ่งหนีไฟได้

แต่สำหรับผู้ที่มีปัญหาจากภาวะตื่นตระหนกนี้ เนื่องมาจากร่างกายมีปฏิกิริยาที่ไม่เหมาะสมกับสิ่งเร้าที่เข้ามา เช่น กลัวการขึ้นบันไดเลื่อน ซึ่งบางครั้งแค่เห็นบันไดเลื่อนก็เกิดอาการแล้ว หรือเมื่อพูดคุยกับคนหมู่มาก ก็เกิดอาการที่ไม่เหมาะสมขึ้น รวมถึงเกิดขึ้นบ่อยอย่างคาดการณ์ไม่ได้ จนก่อให้เกิดความกังวลใจ และความทุกข์ทรมานใจเป็นอย่างมาก และอาจก่อให้เกิดอาการซึมเศร้าตามมาได้ มีผลทำให้ขาดความมั่นใจในการดำเนินชีวิต จนกระทั่งทำให้แยกตัวออกจากสังคม มีคนอยู่จำนวนไม่น้อยที่เกิดภาวะนี้ จนคิดว่า ตัวเองเป็นโรคหัวใจ เพราะอาการแน่นหน้าอกที่เกิดขึ้น ผู้ที่เกิดอาการนี้ จะมีความสงสัยจนต้องไปตรวจเลือดและเช็กร่างกาย เมื่อตรวจดูผลก็เป็นปกติ ไม่สามารถอธิบายได้จากผลที่เกิดขึ้น ดังที่กล่าวมาแล้ว ภาวะตื่นตระหนกนี้จะเกิดขึ้นเองได้ และหายเองได้เช่นเดียวกัน ในระยะเวลา 10 นาที จนถึงชั่วโมง

สำหรับสาเหตุที่เกิด Panic Attack นั้น เกิดจากหลายสาเหตุด้วยกัน

- เกิดจากการทำงานของสมองที่ไวมากกว่าปกติ เช่น การกระตุ้นสมองด้วยคาเฟอีนในปริมาณมาก ในคนที่มีปัญหาหรือเป็นโรคตื่นตระหนกแล้ว ถ้าดื่มกาแฟเข้าไปในปริมาณมาก ก็จะทำให้อาการเกิดขึ้นได้

- เกิดจากความผิดปกติ หรือความไม่สมดุลของฮอร์โมนในเลือดบางชนิด

- มีข้อมูลทางการแพทย์รายงานว่า ถ้าร่างกายถูกทำลายด้วยสารอนุมูลอิสระอย่างมาก หรือสารต้านอนุมูลอิสระไม่เพียงพอกับร่างกาย ก็เป็นสาเหตุที่ทำให้มีอาการของภาวะตื่นตระหนกได้เช่นเดียวกัน

ซึ่งปกติการรักษาภาวะตื่นตระหนกนี้ รักษาได้ไม่ยากโดยการรับประทานกลุ่มยาต้านเศร้า แต่สิ่งที่สำคัญมากไปกว่านั้น คือ การป้องกันและการดูแลในกรณีที่เป็นโรค หรือเป็นภาวะตื่นตระหนกนี้แล้ว ก็ควรดูแลตัวเองให้มากขึ้น ในความเป็นจริงการป้องกันและดูแล สามารถปฏิบัติได้ตั้งแต่การรับประทานอาการ ควรจะเน้นอาหารจำพวกผักและผลไม้ ทานให้ได้ 7 ส่วนต่อวัน และเลือกอาหารที่มีสารต้านอนุมูลอิสระให้มากขึ้น การทานของหวาน จะกระตุ้นการหลั่งสารอะดรีนาลีนมากเกินไป ดังนั้น ควรหลีกเลี่ยงอาหารที่มีรสหวานจัด หรือจำกัดการทานของหวาน ควรจะออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ พักผ่อนนอนหลับให้เพียงพอ รวมถึงการฝึกลดความเครียด ฝึกนั่งสมาธิ หรือเล่นโยคะ นอกจากนี้ การตรวจและปรับฮอร์โมนในร่างกายให้เป็นปกติและสมดุล การทานวิตามินเสริม เพื่อเพิ่มเอนไซม์สารต้านอนุมูลอิสระ เช่น Gutataione หรือ Superoxide Dismutase ก็เป็นประโยชน์

---

ขอขอบคุณข้อมูลจาก

- กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข