Views
จาก คลังปัญญาไทย, สารานุกรมฟรี
- คัมภีร์สุริยยาตรเป็นตำราดาราศาสตร์หลักอันโดดเด่นที่สุดตำราหนึ่งในแถบทั่วภูมิภาคเอเชียอุษาคเนย์ ทั้ง ไทย ไทใหญ่ ไทลื้อ สิบสองปันนา ลาว เขมร พม่า มอญ จรดจนถึงรัฐยะไข่ ติดบังคลาเทศ(ปัจจุบันถูกผนวกเข้าในพม่า) โดยใช้เป็นหลักสำหรับเทียบทำปฏิทินจันทรสุริยคติอิงหมู่ดาวและการผูกดวงโหร มาเวลานับยาวนานนับพันปี ปรากฏใช้ในการบอกวันเวลา ราศี ฤกษ์ ที่พบได้ตามหลักจารึกต่างๆทั้งในอดีตและปัจจุบัน. เนื้อหาจะเกี่ยวข้องโดยตรงกับการคำนวณดวงอาทิตย์และดวงจันทร์เท่านั้น. (ยกเว้น ปรากฏการณ์สุริยุปราคา และ จันทรุปราคา ที่ต้องใช้ความแม่นยำที่สูงกว่า ซึ่งจะเป็นเนื้อหาของคัมภีร์สารัมภ์ อาจอนุโลมเรียก สุริยยาตรสารัมภ์)
- เนื้อหาสำนวนเดิมมีแต่ขั้นตอนคำนวณเท่านั้น ไม่มีคำอธิบายเหตุผลและกลไกอยู่เลย. หลวงวิศาลดรุณกร ผู้รวบรวม พระสุริยยาตรภาคกลาง ฉบับที่สมบูรณ์ขึ้นเป็นครั้งแรกในสมัยรัชกาลที่ ๖. ได้กล่าวว่า "...แต่เดิมเมื่อข้าพเจ้าได้เรียน(พระสุริยยาตรฯ)ไปบ้างแล้ว รู้สึกว่่ายังไม่ได้รับความเข้าใจในเหตุผลที่ครูให้ทำอย่างนั้นเลย เป็นแต่สักว่าทำไปได้ตามที่ครูสอนให้เป็นการเบื่อและหนักใจมาก...พระเทวโลก(ข้าราชการกรมโหรในสมัยนั้น) ได้ชี้แจงว่า เกณฑ์คำนวณฯ เท่าที่เล่าเรียนกันอยู่ในเวลาบัดนี้เป็นแต่จำเกณฑ์ได้ก็ทำไปตามเกณฑ์ ส่วนเรื่องราวเป็นมาอย่างไรนั้น เข้าใจว่าจะไม่ได้ตกเข้ามาในประเทศสยาม เพราะตำราฯไม่ได้เกิดขึ้นในประเทศสยามแต่เดิมมา แต่ถ้ามีอยู่ก็คงสูญเสียครั้งกรุงเก่าเสียแก่พะม่าแล้วจึงไม่มีใครพบเห็นที่ไหนเลย..."
- อย่างไรก็ตามในปีพ.ศ. 2545 ได้มีผู้ถอดรหัสทุกตัวเลขทุกขั้นตอน และแบบโมเดลการโคจรดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ตามสุริยยาตรได้ทั้งหมดครั้งแรก โดยคุณไพศาล เตชจารุวงศ์ ปรากฎในตำรา "ถอดรหัส สุริยยาตร"
สารบัญ |
[แก้ไข] ตัวอย่าง สุริยยาตรสำนวนเดิม
"ถ้าจะทำอัตตา ให้ตั้งจุลศักราช (พ.ศ.ลบด้วย 1181) ปีที่ต้องการนั้นลงเอา ๒๙๒๒๐๗ คูณ แล้วเอาเกณฑ์ ๓๗๓ บวก เอา ๘๐๐ หาร ได้ลัพธ์เท่าใด เอา ๑ บวกเข้าเป็นหรคุณอัตตา เศษเอามาลบเชิงหาร (คือเลข ๘๐๐ ที่เป็นตัวหาร)ตกลัพธ์เป็นกัมมัชพลอัตตา แล้วจึงตั้งหรคุณอัตตาลงเป็นสองฐาน ฐานบนเอา ๑๑ คูณเอา ๖๕๐ บวกแล้วเอา ๖๙๒ หารเศษเป็นอวมานอัตตา ลัพธ์ซึ่งหารได้นั้นเอาไปบวกด้วยหรคุณอัตตาฐานต่ำแล้วเอา ๓๐ หาร เศษเป็นดิถีอัตตา ลัพธ์เป็นมาสเกณฑ์อัตตา แล้วตั้งหรคุณอัตตาลงอีก เอาเกณฑ์ ๖๒๑ มาลบเหลือเท่าใดเอา ๓๒๓๒ หาร เศษเป็นอุจจพลอัตตา ถ้าเอา ๗ หารหรคุณอัตตา เศษเป็น(วาร)วันเถลิงศก."
[แก้ไข] ค่าความแม่นยำในสุริยยาตร
จากตัวอย่าง สำนวนเดิมข้างต้นเท่านั้น สามารถถอดรหัสความแม่นยำในสุริยยาตรได้ดังนี้
- ๑ รอบใหญ่สุริยยาตร
- มี ๑๖,๖๐๘,๐๐๐ ปีสุริยคติแบบเล็งดาว (Solar Siderial Year)
- มี ๒๒๒,๐๒๙,๕๒๑ เดือนแบบ เล็งดาว (Lunar Siderial Month)
- มี ๒๐๕,๔๒๑,๕๒๑ เดือนข้างขึ้นข้างแรม (Lunar Synodic Month)
- มี ๑๙๙,๒๙๖,๐๐๐ เดือนสุริยะ (Solar Month)
- คิดเป็น ๖,๐๖๖,๒๑๗,๓๒๐ วันธรรมดา(เล็งอาทิตย์) (Solar Day, สุรทิน)
- คิดเป็น ๖,๐๘๒,๘๒๕,๓๒๐ วันแบบเล็งดาว (Siderial Day)
- มี ๖,๑๖๒,๖๔๕,๖๓๐ ดิถี (Lunar Day, Tithi, ติถี )
- มี ๙๖,๔๒๘,๓๑๐ ดิถีกษัย (วันอูน) (Tithi Ksaya)
- แบ่งเป็น ปีจันทรคติ แบบปีปกติ ๗,๒๖๒,๗๘๙ ปี (Lunar Calendar's Normal Year)
- ปีจันทรคติ แบบปีอธิกวาร ๓,๒๑๙,๖๙๐ ปี (Lunar Calendar's Extra-Day-Added Year)
- ปีจันทรคติ แบบปีอธิกมาส ๖,๑๒๕,๕๒๑ ปี (Lunar Calendar's Extra-Month-Added Year)
- ๑ รอบใหญ่สุริยยาตร
- โดย ปีจุลศักราชแรก จ.ศ.๐ มา ณ หรคุณ ๓๗๓/๘๐๐. เดือนขึ้นแรม แรก หรือ มาสเกณฑ์ ๐ มา ณ หรคุณ -๖๕๐/๗๐๓. และ อธิกมาสแรก อธิกมาส ๐ มา ณ หรคุณ -๒๘๒๘๕๖๓๑๐/๖๑๒๕๕๒๑
- รอบใหญ่นี้เป็นค่าความแม่นยำด้วยชุดตัวเลขจำนวนเต็มที่ลงตัวชุดแรกของสุริยยาตร มีชื่อตามชื่อผู้ค้นพบว่า Poohri's Suriyayatra-Yuga หรือ ภูริกยุค
[แก้ไข] วงรอบต่างๆในสุริยยาตร์ ที่เกี่ยวข้องกับ ปฏิทินไทย
[แก้ไข] วันในสุริยยาตร (Day)
- วันในสุริยยาตร เป็น วันทางดาราศาสตร์แบบเล็งดวงอาทิตย์ คือ ระยะเวลาโลกหมุนรอบตัวเอง แล้ว ดวงอาทิตย์กลับมาปรากฏแนวเหนือหัวเดิม โดยมีจุดเริ่มต้นวัน ณ เวลา 00:00:01 - 24:00:00 น.ตามคัมภีร์สิทธานตะของอินเดียแต่เดิมได้มีการนับวันทีละวันด้วย "อหรรคณะ" ( Ahargana) . ครั้นคัมภีร์สุริยยาตร์ได้ทำการตัดปีกลียุคศักราชทางอินเดียให้สั้นลงโดยให้ ก.ศ.3739 นับขึ้นเป็น ปีจุลศักราช 0. และมีการนับวันสะสมเสียใหม่ด้วยใน "หรคุณ" เริ่มต้นนับจาก 0 เป็นต้นไป โดยตรงกับวัน อาทิตย์ ที่ 22 มีนาคม ค.ศ.638 หรือ พ.ศ.1181 (นับอย่างไทย)
- สมการหรคุณ กับ Day Number แบบต่างๆ
- หรคุณ = JD - 1,954,167
- หรคุณ = อหรรคณะ - 1,365,702
- หรคุณ = หรคุณปักขคณนา + 400,980
- หรคุณ = หรคุณ Excel + 460,852
- สมการหรคุณ กับ Day Number แบบต่างๆ
[แก้ไข] เดือนจันทระในสุริยยาตร (Month)
- เดือนจันทระในสุริยยาตรหรือเดือนข้างขึ้นข้างแรมคือระยะเวลาดวงจันทร์กลับมาเพ็ญดังเดิมหรือจันทร์ดับดังเดิม(lunar synodic month) มีระยะที่ 29+373/703 วัน หรือ 29.53058321479 วันต่อเดือน เป็นการตัดประมาณจากคัมภีร์สุริยสิทธานตะ. โดยได้ทำการตัดประมาณจากปีกลียุคศักราชทางอินเดีย ก.ศ.3739 ให้น้อยลงแล้วเริ่มต้นนับรอบเดือนสะสมเสียใหม่ด้วย "มาสเกณฑ์" เริ่มต้นนับจาก 0 ไป โดย ณ มาสเกณฑ์แรก ได้ตก ณ เวลา -650/703 ของวัน. จึงเป็นที่มาของตัวเลขชุด 11, 692,703 และ650 ที่ปรากฏตามสุริยยาตรสำนวนเดิมข้างต้น
- สมการมาสเกณฑ์
- มาสเกณฑ์ = ปัดเศษทิ้ง [ ( หรคุณ + 650/703 ) / (30*692/703) ]
[แก้ไข] ปีสุริยะในสุริยยาตร (Solar Year)
- ปีสุริยะในสุริยยาตรเป็นปีที่ดวงอาทิตย์กลับมาเล็งหมู่ดาวราศีเดิม (solar sidereal year) มีระยะที่ 292207/800 วัน หรือ 365.25875 วันต่อปี ซึ่งสอดคล้องตามคัมภีร์สุริยสิทธานตะ(ฉบับเก่า). นอกจากนี้สุริยยาตรได้ทำการตัดปีกลียุคศักราชทางอินเดีย ก.ศ.3739 ให้น้อยลงเริ่มต้นใหม่ด้วย ปีจุลศักราช โดยยังคงจุดเปลี่ยนปีศักราชตามคัมภีร์สุริยสิทธานตะ ทำให้ปีแรก เวลาเถลิงศักราชใหม่จึงตก ณ เวลา 373/800 ของวัน. จึงเป็นที่มาของตัวเลขชุด 292207, 373 และ 800 ที่ปรากฏตามสุริยยาตรสำนวนเดิมข้างต้น
[แก้ไข] ปีจันทระในสุริยยาตร (Lunar Year)
- ปีจันทระในสุริยยาตรจำแนกด้วยจำนวนเดือนในปีแบ่งได้ 2 ประเภทคือ ปีปกติมาสมี12เดือนจันทร์คิดเป็นระยะเวลา 354+258/703 วัน.และปีอธิกมาสมี 13เดือนจันทร์คิดเป็นระยะเวลา 383+631/703 วัน.โดยมีเวลาจุดตั้งต้นขึ้นปีจุลศักราชในปีจันทระแรกสุดตรงกับ ณ เวลาหรคุณ -650/703.